„Môłí princ”: Mały książę przemówi po kaszubsku (odsłuchaj i przeczytaj fragment)

O tłumaczeniu

Le petit prince Antoina de Saint-Exupéry’ego porwał serca czytelników, małych i dużych, na całym świecie. To także jedna z najchętniej tłumaczonych książek na języki obce. Mimo że wydana w 1943 roku, do dziś nie doczekała się przekładu na język kaszubski. Dajmy zatem Môłémù princë  wreszcie nas oczarować w języku ojczystym.

Przekład, nad którym pracuję, dokonywany jest bezpośrednio z języka oryginału. Przygotowując się do niego, przeczytałem Môłéwò princa po francusku i po czesku – dla porównania przekładu na inny język słowiański. Przy pracy korzystam też z tłumaczeń na angielski i holenderski, aby podejrzeć jakie strategie i rozwiązania w niektórych fragmentach stosowali inni tłumacze. Polskiego tłumaczenia nie używam wcale, możliwość robienia bezwiednych kalk językowych mogłaby jedynie zaszkodzić tłumaczeniu.

moli princ1wioldzi

To mój największy dotychczas przekład, wcześniej na kaszubski tłumaczyłem tylko fragmenty książek, artykuły oraz wywiady – z duńskiego, czeskiego, angielskiego i dolnołużyckiego (dostępne tu). Już na chwilę obecną większość Môłéwò princa jest przetłumaczona. Będę się starał systematycznie udostępniać nowe fragmenty i opublikować jeszcze przed wydaniem całości kilka pierwszych rozdziałów.

W zapisie uważam za konieczność powrócić do niektórych rozwiązań stosowanych przez pisarzy skupionych wokół pism Bënë i buten, Przyjaciel Ludu Kaszubskiego, a w dużym stopniu także Zrzesz Kaszëbskô oraz przez m.in. Aleksandra Majkòwscjéwò w oryginalnym wydaniu Żëcô i przigód Remusa. Z tą różnicą, że samogłoski nosowe zapisuję konsekwentnie jako ã, õ, a dawniejsze kj, gj jako cj, dzj. Ponadto, dla dialektu północnego, który jest mi najbliższy i w którym mój przekład jest napisany, notuję nielabializowane i przednie ú jak w słowach búten, kúr, tú czy gbúr oraz przymknięte przednie í jak w słowach sín, dzís albo pjísze. W kwestii fleksji opieram się przede wszystkim na normie zaproponowanej przez dra F. Lorentza w Kaschubische Grammatik.

Przeczytaj i odsłuchaj fragment

I

   Cjéj jô béł szesc lat, jedním razã jô wjídzôł jeden bëlní wòbrôzk, ten béł w tí knídze wò bòrowjiznje, co sã nazéwa «Prôwdzëwé Pòwjesce». Nó njím bëła znjíja bóa, jakô żarła swòjã wòpjôrã. Hewò tú je kòpjô wòd newò céchùnkù.

   W ní knídze stojało: «Znjíje bóa pòłíkajõ swé wòpjôrë w całoscí, bez dzegwjenjô. Pòtemù nji mògõ sã rëchac a spjõ szesc ksãżëcí ë trawjõ.»

   Barzo jem mëslíł wò przëgòdach w dżunglí a na wòstatk jô céchòwôł swój pjirszí céchùnk. Ten béł tacjí:

sombrero

   Jô pòkôzôł tím wùstním na mój méstersztëk a pítôł sã jím, ażlë wònjí strach dostelë. Tí wòdrzeklë: «Czemùż më bë mjelë tewò kłobùka strach mjec?»

   Na mòjím céchùnkú nje béł żóden kłobùk. Tã bëła jedna znjíja bóa, co dzegwjiła élefanjta. Tak jô céchòwôł wnãtrznosce né znjíje, że tí wùstní bë to zrozmjôc mòglë. Jím wjedno mùszí wszëtkò wëtłomaczëc. Mój drëdzjí céchùnk wëzdrzôł tak:

boa

   Tí wùstní mje doradzëlë wòprzestac céchòwanjô wòtemkłëch ë zamkłëch znjíj bóa a wjicé sã zajinteresowac geografjijõ, historëjõ, rechòwanjím a gramatikõ. Téj prawje, cjéj jô béł szesc lat stôrí, jô njechôł swój sprasní szos malarscjí. To njepòwòdzenjé céchùnkù numer 1 a céchùnkù numer 2 mjã znjechãcëło. Tí wùstní njigdë samí njick nje rozmjejõ, a dzecë to mãczí jím dërchejncú wszëternôstkò tłomaczëc.

   Tak jem so mùszíł jinszí wark wëbrac ë jô sã nawùczíł z flígrã latac. Jô wòblejcôł wnetka ten całí swjat, a geografjijô – to je prôwda – zacht mje pòmògła. W wòkamërgnjenjím jô wjedzôł rozwjidzec Chjinë wòd Arízonë. To je wòkrop przëgódné, cjéj chto w nocí zabłõdzí.

   Jô pòznôł w swòjím żëcím téż fùl wôżnëch lëdzí. Wjele jem żíł mjedzë wùstnëmí a z blëza nó njich wzérôł. Ale mòjã wùdbã wò njich jô nje mjenjíł. Cjéj jô trafjíł jednéwò, chtëren mje sã wjídzôł dosc pòchwatní, wjedno jô zrobjíł ten eksperimanjt z céchùnkã numer 1, jacjí jô wjedno wòtrzímôł przë se. Chcôł jem sã doznac, czë pò prôwdze tak rozëmní béł. Ale kòżden mje rzek: «To je ten kłobùk». Tak jô nje pòwjadôł z njimí wò znjíjach bóa, anjé wò bòrowjiznach, anjé wò gwjôzdach. Jô gôdôł wò brëdżú, gòlfje, pòlítice a szlípsach. A tí wùstní bëlë rôd, że pòznelë tak rozsõdnéwò człowjeka.

Słowôrzk:

bòrowjizna pralas, las pierwotny
pòwjesc opowiadanie
wòpjôra ofiara
céchùnk rysunek
dzegwjenjé przeżuwanie
wùstní dorosły
kłobùk kapelusz
sprasní wspaniały
szos tu: kariera
dërchejncú wciąż, bez ustanku
wark zawód
przëgódní przydatny
wùdba tu: zdanie, opinia
pòchwatní pojętny, rozgarnięty

Przeczytaj rozdział II.

Jedna myśl nt. „„Môłí princ”: Mały książę przemówi po kaszubsku (odsłuchaj i przeczytaj fragment)”

  1. Aaa, cudny! Zbieram rożne wydania „Małego Księcia” od lat, ale na kaszubski przekład czekam z największą niecierpliwoscią! Panie Macieju, świetna robota, bardzo się cieszę, że ktoś się w końcu za to zabrał 🙂 Czy można zapytać czy wiadomo już może kiedy to wydanie będzie gotowe, choćby w przybliżeniu? 🙂
    Bardzo serdecznie pozdrawiam,
    Joanna

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

5 + seven =